Fimmtudagur 17. maí 2012
Vefþjóðviljinn 138. tbl. 16. árg.
Bandaríski hagfræðiprófessorinn Paul Krugman hefur undanfarin misseri lýst yfir áhyggjum af því að sparnaður í opinberum rekstri auki á samdráttinn í efnahag Evrópu.
Pierre Moscovici, nýr fjármálaráðherra Frakka, hefur efasemdir um að reka eigi ríkissjóði Evrópulanda án halla. Hann telur jafnframt nóg komið af niðurskurði ríkisútgjalda í álfunni.
En á það við rök að styðjast að Evrópuríki hafi skorið niður opinber útgjöld að undanförnu? Eru áhyggjur Krugmans og Moscovici réttmætar?
Ef marka má þetta viðtal ReasonTV við hagfræðinginn Veronique de Rugy þá hefur lítill sem enginn niðurskurður átt sér stað. Ríkisstjórnir hafa ef til vill sett sér markmið um flatan niðurskurð um einhver x% sem hefur svo ekki gengið eftir, því eina raunverulega leiðin til að spara er að slá af opinberar stofnanir og útgjöld til ákveðinna mála.
Því til viðbótar hafa menn snarhækkað skatta vítt og breitt um Evrópu með þeim rökum að annars þurfi að spara.
Prenta
SendaMiðvikudagur 16. maí 2012
Vefþjóðviljinn 137. tbl. 16. árg.
Í vikunni heyrðist af athyglisverðu máli í fréttum, en því verður líklega aldrei fylgt eftir.
Sagt var frá því að meirihluti stjórnar Portusar hefði viljað ráða umsækjandann Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur í starf forstjóra útrásarhallarinnar Hörpu, en þrátt fyrir þennan vilja meirahluta stjórnarinnar hafi Halldór Guðmundsson verið ráðinn í starfið.
Hér er eitthvað athyglisvert á ferð.
Hvaða þýðingu hefði það haft í stjórnmálum ef Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir hefði verið ráðin í forstjórastarfið? Hún hefði hætt á þingi, en inn komið Óli Björn Kárason varaþingmaður. Af þingi færi Evrópusambandssinni en í staðinn kæmi andstæðingur aðildar Íslands að ESB, sem auk þess vakti athygli fyrir mjög skelegga stjórnarandstöðu þá mánuði sem hann sat á þingi í stuttu leyfi Þorgerðar Katrínar eftir útkomu skýrslu rannsóknarnefndar alþingis. Og út af þingi og af framboðslista Sjálfstæðisflokksins fyrir næstu kosningar færi einn þeirra þingmanna Sjálfstæðisflokksins sem að minnsta kosti í huga kjósenda eru nátengdir hinum föllnu viðskiptabönkum eða forsvarsmönnum útrásarfyrirtækjanna.
Hverjum hefði slík breyting orðið í óhag? Hverjir höfðu hag af því að koma í veg fyrir að þetta gerðist?
Ættu fjölmiðlar ekki að kanna málið nánar? Hvers vegna réði stjórnin ekki þann umsækjanda sem hún sjálf vildi helst?
Þriðjudagur 15. maí 2012
Vefþjóðviljinn 136. tbl. 16. árg.
Nokkrir ráðherrar undir forystu Steingríms J. Sigfússonar hittu fulltrúa lífeyrissjóðanna á fundi í gær. Erindi ráðherranna var að fá lífeyrissjóðina til að fella niður skuldir þeirra sem fengið hafa svonefnd lánsveð fyrir lánum sínum, það er að segja hafa tekið lán umfram veðrými á eigin húsnæði og fengið viðbótarveð hjá mömmu eða ömmu.
Það er auðvitað ekki skemmtileg staða fyrir nokkurn mann að eigur annars fólks séu í hættu vegna skulda hans. En öllum mátti að sjálfsögðu vera ljóst þegar til skuldanna var stofnað að sú staða gæti komið upp af ýmsum ástæðum að reynt gæti á lánsveðið.
Lífeyrissjóðirnir benda einnig á að þeim sé óheimilt að fella niður innheimtanlegar skuldir og skerða þar með lífeyrisrétt sjóðsfélaga sinna. Forsvarsmenn sjóðanna telja að þessi réttur sé varinn af eignarréttarákvæði stjórnarskrár.
Á forsíðu Fréttablaðsins í dag er því slegið upp að hugmyndum um nýjan skatt á lífeyrissjóðina vaxi fylgi. Í frétt af málinu hafnar Steingrímur J. Sigfússon því ekki að menn skoði nýjan skatt á sjóðina til að fjármagna niðurfellingu skulda vegna lánsveða.
Starfsemi lífeyrissjóða er mikið langhlaup. Þar skiptir ofboðslega miklu máli að sjóðsfélagar geti treyst því að stjórnvöld breyti ekki forsendum fyrir rekstri sjóðanna til hins verra.
Frá hruninu hafa stjórnmálaflokkarnir viðrað alls kyns hugmyndir um lífeyrissjóðina sem flestar eiga það sammerkt að færa fé frá sjóðunum til ríkisins.
Í fyrsta lagi var opnað fyrir að fólk gæti almennt leyst út séreignarsparnað sinn þótt ekki væri gert ráð fyrir því í upphafi að menn gætu leyst þennan sparnað út fyrr en við 60 ára aldur. Að sjálfsögðu var þetta kynnt sem breyting í þágu sjóðsfélaga en eftir að norræna velferðarstjórnin snarhækkaði tekjuskattinn greiða menn í mörgum tilvikum 47% tekjuskatt af útgreiðslu úr séreignarsjóðunum. Ríkið hirðir því nær helminginn.
Þessu til viðbótar hafa stjórnmálaflokkarnir sífellt verið að leggja til og skoða þann möguleika að hirða tekjuskatt í einu lagi af öllum eignum í séreignarsjóðum. Enginn þarf að efast um hvaða skattprósenta yrði notuð við þá aðgerð.
Það var að sjálfsögðu ekki þægilegt fyrir sjóðina að þurfa að selja eignir í skyndi til að eiga fyrir hinum auknu útgreiðslum eftir hrunið en menn geta rétt ímyndað sér hvernig það færi með alla eignastýringu ef þeir þyrftu í skyndi að selja eignir til að afhenda ríkissjóði 47% þeirra.
Þá er ekki allt talið því ríkisstjórnin hefur sífellt verið með til skoðunar að leggja eignarskatt á sjóðina.
Og nú sitja þeir undir illa dulbúnum hótunum um skattlagningu ef þeir haga sér ekki eins og ríkisstjórnin skipar fyrir um.
Allt er þetta hið versta fyrir sjóðina sjálfa.
En þó hjóm eitt hjá því hvernig svona rugl fer með það traust sem fólk almennt ber til lífeyriskerfisins og áhuga þess á að leggja fyrir til efri áranna.
Mánudagur 14. maí 2012
Vefþjóðviljinn 135. tbl. 16. árg.
Í gær gerðist það að forseti Íslands bar fréttastofu útvarps ríkisins þungum sökum og sagði meðal annars að fréttamenn Ríkisútvarpsins hefðu misnotað stöðu sína til að styðja einn mótframbjóðanda forsetans.
Þessar ásakanir eru alvarlegar og sérstaklega fréttnæmt að sá, sem ber þær fram á hendur fréttastofu Ríkisútvarpsins, sé forseti Íslands. Það er ekki á hverjum degi sem þjóðhöfðingi segir fréttamenn ríkisfréttastofunnar misnota aðstöðu sína til að hafa áhrif á niðurstöður kosninga.
En einum fjölmiðli þótti þetta mál ekki fréttnæmt. Ríkisútvarpið sendi út fjölmarga fréttatíma í útvarpi í gær auk sjónvarpsfrétta klukkan sjö. Í engum af þessum fréttatímum var áheyreyndum sagt eitt orð um að forseti Íslands hefði borið fréttastofu Ríkisútvarpsins þungum sökum. Ekki eitt orð.
Er ekki augljóst að orð forsetans eru verulega fréttnæm, hvað sem mönnum finnst annars um forsetann eða fréttastofuna?
Og þau viðbrögð fréttastofunnar, að segja ekki eitt einasta orð um ásakanir forsetans á hendur fréttastofunni, segja þau ekki meira en mörg orð?
Þeir Íslendingar, sem ekki hafa fylgst með öðrum fjölmiðlum en Ríkisútvarpinu síðan í gær, hafa ekki hugmynd um ásakanir forseta Íslands á hendur fréttastofu Ríkisútvarpsins. Ef fréttastofa Ríkisútvarpsins fær að ráða, þá verður það þannig áfram.
Helgarsprokið 13. maí 2012
Vefþjóðviljinn 134. tbl. 16. árg.
Nýlega kynnti ríkissjóður að hann hefði tekið nýtt lán að fjárhæð 1 milljarður dala - eða 125 milljarðar króna - til 10 ára á 6% vöxtum. Fjármálaráðherra var afskaplega ánægður með að eftirspurn fjárfesta eftir þessum kostakjörum hefði verið fjórföld. Einhver annar hefði kannski tekið þessa miklu umframeftirspurn alþjóðlegra fjárfesta sem vísbendingu um að í boði hefðu verið alltof háir vextir.
Arnar Sigurðsson vakti athygli á þessu máli í grein í Morgunblaðinu í gær.
Nýjasta kennisetning stjórnmálamanna er að hið mesta lán felist í sem mestu láni og hafa síðustu tvær ríkisstjórnir aukið skuldir ríkissjóðs um 1.400 milljarða frá hruni til að sannreyna kenninguna. „Lánsemi“ velferðarstjórnar fjármagnseigenda virðast engin takmörk sett og hoppa nú aðdáendur og álitsgjafar af kæti yfir nýjasta óláni þjóðarinnar vegna nýs láns upp á 1.000 milljónir dala. Þrælslund íslenskra félagshyggjumanna gagnvart erlendum fjármagnseigendum er vitaskuld heimsþekkt eftir vasklega framgöngu í Icesave-málinu. Því kom ekki á óvart að boðnir voru svo rausnarlegir vextir (6%) að eftirspurn fjárfesta samsvaraði fjórföldu framboði! Með hinum háu vöxtum skipaði nýjasti fjármálaráðherrann þjóðinni á bekk með Spáni og Portúgal sem eiga sér ekki viðreisnar von vegna efnahagshnignunar og skuldsetningar.
Arnar bendir svo að lánsféð sé ætlað til að greiða upp lán sem ber miklu hagstæðari vexti fyrir íslenska skattgreiðendur, sem fyrr en síðar greiða vextina með sköttum.
Annað orð í íslenskri tungu sem einnig hefur tvöfalda merkingu er orðið „fé“ sem jafnt er notað yfir peninga og sauðfé. Sauðsháttur er hugtak sem óneitanlega kemur upp þegar haft er í huga að lánsféð er notað til að greiða upp lán sem ber 3,25% vexti. Þegar svo við bætist að féð er ávaxtað á 0,5% vöxtum í erlendum banka fer málið að jaðra við bilun.
Arnari reiknast til að kostnaður skattgreiðenda af þessari útrás norrænu velferðarstjórnarinnar með fjármuni Íslendinga muni verða 74 milljarðar króna, í erlendri mynt.
Hin eiginlega ástæða fyrir þessari lántöku mun svo vera einhver undarleg tilraun í þjóðfélagsverkfræði í Seðlabanka Íslands sem kveður á um að bankinn þurfi að eiga – eða öllu heldur hafa að láni – mikinn gjaldeyrisforða. Seðlabankastjóri kallar þennan rangnefnda forða „vopnabúr“ þótt réttnefni á þessari fráleitu skuldsetningu íslenska ríkisins væri auðvitað tifandi tímasprengja spennt við ökkla skattgreiðenda.
Laugardagur 12. maí 2012
Vefþjóðviljinn 133. tbl. 16. árg.
Í síðustu viku lögðust þingmenn stjórnarflokkanna og fjölmiðlar þeirra á eitt til að reyna fæla þingmenn stjórnarandstöðunnar frá því að reyna að stöðva verstu gælumál stjórnarinnar. Ríkisstjórnin mætir rétt fyrir þinglok og leggur þar til atlögu við bæði undirstöður atvinnulífins og stjórnskipunarinnar, og bæði hún og fjömiðlarnir hennar virðast ætlast til að stjórnarandstaðan haldi sér bara saman á meðan.
Sigríður Ingibjörg Ingadóttir, hinn virti þingmaður Samfylkingarinnar, skrifaði grein í Fréttablað flokksins í vikunni til að reyna að fæla stjórnarandstöðuþingmenn frá því að þvælast fyrir. „Með því að stunda málþóf um fjölda ráðuneyta hefur verið settur nýr mælikvarði um málþóf á Alþingi. Stjórnarandstaðan leikur sér að eldi“, sagði Sigríður Ingibjörg í grein í Fréttablaðinu á miðvikudag.
Það er ekki annað. Það er hreinlega „leikur að eldi“ að tefja gildistöku gælumála Jóhönnu Sigurðardóttur í nokkra daga.
En Sigríður Ingibjörg Ingadóttir hefur áður séð ástæðu til að fara með stóryrðum gegn þeim stjórnarandstöðuþingmönnum sem ekki samþykkja allt umræðulaust sem ríkisstjórnin og fjölmiðlarnir hennar vilja.
Þegar Sigríður Ingibjörg Ingadóttir greiddi atkvæði með versta samningi þingsögunnar, Icesave II, þá hundskammaði hún stjórnarandstöðuþingmennina sem voru á móti, fyrir að „hafa notað 180 dýrmætar stundir þingsins til að berja höfðinu við steininn“. Menn geta til dæmis fylgst með skömmum þingmannsins hér. Þær hefjast á 07:27.
Nú viðurkenna víst allir að Icesave II, sem Sigríður Ingibjörg Ingadóttir skammaði menn sem mest fyrir að hafa verið á móti, var gersamlega skelfilegur samningur. Hann var svo vondur, að helsta röksemdin með Icesave III var hversu vondur Icesave II var áður.
Það er því líklega fremur hrós en gagnrýni þegar Sigríður Ingibjörg Ingadóttir skammar menn fyrir að tala gegn vondum frumvörpum.
Ef menn hafa yfirleitt áhuga á sjónarmiðum Sigríðar Ingibjargar Ingadóttur. Þeir þingmenn, sem greiddu atkvæði með því að Geir Haarde yrði dreginn fyrir landsdóm, en á móti því að Ingibjörg Sólrún Gísladóttir yrði ákærð, ættu kannski ekki að hafa mörg orð um þingstörf annarra.
Föstudagur 11. maí 2012
Vefþjóðviljinn 132. tbl. 16. árg.
Forsetaframbjóðendur undirbúa sig nú af kappi fyrir kjör til hins óþarfa embættis. Alvöru frambjóðendur til óþarfs embættis stofna að sjálfsögðu um sig stuðningsmannafélag.
Í gær birtist á vef Ríkisskattstjóra tilkynning um stofnun nýs félags sem af nafninu að dæma virðist til stuðnings Ólafi Ragnari Grímssyni.
Þetta væru ef til vill lítil tíðindi ef ekki væri þegar til slíkt stuðningsmannafélag, sem stofnað var árið 1996 þegar Ólafur fór fyrst í framboð.
Nú má auðvitað vera að svo stórbrotinn frambjóðandi þurfi og verðskuldi fleiri en eitt stuðningsmannafélag. Nema gamla stuðningsmannafélagið hafi snúið baki við Ólafi Ragnari.
En á þessu er sjálfsagt jafn trúverðug og traustvekjandi skýring og á skuldamálum Alþýðubandalagsins, auðlegð Sigfúsarsjóðs, Alþýðuhúss Reykjavíkur, Fjölnis og Fjálars og fjármálum útgáfufélags Smugunnar.
Fimmtudagur 10. maí 2012
Vefþjóðviljinn 131. tbl. 16. árg.
Útrásarbautinn Harpa er einhver versti löðrungur sem íslenskum skattgreiðendum hefur verið réttur. Í 35 ár munu þeir leggja ferlíkinu til um þúsund milljónir króna á hverju einasta ári. Ekki hvarflar að nokkrum manni að þar með verði skattgreiðendur lausir allra mála. Þá verður vafalaust gerður nýr „samningur“ milli ríkisins og Hörpunnar um að þau seilist áfram í vasa þriðja aðila, skattgreiðenda.
Hér hafa lög sem skylda opinberar stofnanir til að upplýsa um nöfn umsækjenda um störf stundum verið gagnrýnd. Þessi skylda getur fælt hæfa umsækjendur frá, ekki síst fólk sem er í starfi annars staðar en hjá hinu opinbera.
En hvað um það. Einhver hefði ætlað að þegar „samningur“ var gerður milli Hörpunnar og ríkis og Reykjavíkurborgar um að Harpan fengi áskrift til áratuga að fé úr sjóðum hins opinbera að hún þyrfti að fara að þeim lögum sem gilda um starfsemi opinberra stofnana.
Í frétt Morgunblaðsins í gær upplýsir Pétur J. Eiríksson, stjórnarformaður Totusar, sem er eitt af útrásarfélögunum sem Harpan er vafin inn í, að félagið sé nú bara prívatfélag og beri því engin skylda til að upplýsa um starfsemi sína. Því muni ekki verða skýrt frá því hverjir sóttu um starf forstjóra Hörpunnar.
Er Vefþjóðviljinn einn um að þykja langatöng vera ein á lofti?
Miðvikudagur 9. maí 2012
Vefþjóðviljinn 130. tbl. 16. árg.
Katrín Jakobsdóttir menntamálaráðherra hefur lagt fram lagafrumvarp sem meðal annars bannar fjölmiðlum að birta eða segja frá niðurstöðum skoðanakannana á kjördag og daginn fyrir kosningar. Þá verður þeim jafnframt óheimilt að vísa til annarra heimilda um skoðanakannanir sem gerðar eru þessa daga.
Það verður hlálegt ef vinstriflokkarnar fá samþykkt bann við birtingu skoðanakannana. Engir hafa nefnilega eins og þeir byggt á skoðanakönnunum þegar teknar eru grundvallarákvarðanir.
Hvernig var á sínum tíma með R-listann? Þar dugði skoðanakönnun til að flokkarnir legðu sjálfa sig niður í borgarstjórn, enda gaf könnunin til kynna að þannig mætti koma höggi á Sjálfstæðsisflokkinn. Stundum þarf reyndar ekki skoðanakönnun til. Stefnu Samfylkingarinnar í virkjanamálum var breytt með einum tónleikum í Laugardalshöllinni. En oftast er fyrst gerð skoðanakönnun og svo ákveðið hvernig skuli bera sig að.
Og þannig eru framboðsmálin ennþá ákveðin í vinstrikreðsunum. Forsetakosningarnar í sumar eru skýrt dæmi. Forkólfar vinstrimanna vilja refsa Ólafi Ragnari fyrir að hafa í tvígang synjað Icesave-lögunum þeirra staðfestingar. Hvað gera þeir þá? Það er gerð skoðanakönnun. Hvaða krati er líklegastur til að geta fellt Ólaf Ragnar? Hann er svo studdur í framboð, en lagst á aðra hugsanlega frambjóðendur að fara nú ekki fram, því ekki megi „dreifa atkvæðunum“.
Og þessir flokkar ætla svo að banna birtingu skoðanakannana.
Þriðjudagur 8. maí 2012
Vefþjóðviljinn 129. tbl. 16. árg.
Hvað ætli Vefþjóðviljinn hafi oft fullyrt að bannsinnar verði aldrei ánægðir? Þau tímamót muni aldrei verða að slettirekurnar verði ánægðar?
Hvenær ætli venjulegur vinstrigrænn stjórnmálamaður muni til að mynda hugsa með sér að nú sé loks komið nóg af boðum og bönnum? Eða íhaldsmaður með umvöndunar- og siðapredikunarþörf sem hann telur rétt að leiða í landslög?
Þess vegna er svo mikilvægt að láta ekkert eftir þessu liði. Um leið og það nær einum áfanga snýr það sér einfaldlega að þeim næsta. Margt af því að algerlega útilokað að sjá fyrir. Það getur hver sem er orðið næsta skotmark; maturinn þinn, fötin þín, kynlífið þitt, vímuefnið þitt, dansinn, íþróttirnar, ruslið, ferðamátinn.
Nýjasta dæmið er tilraun vinstri grænna í borgarstjórn Reykjavíkur til að banna ákveðna tegund líkamsræktar í Elliðaárdalnum.
Sóley Tómasdóttir borgarfulltrúi vinstri grænna vill koma í veg fyrir að menn fái að stunda svonefnda Boot Camp líkamsrækt í auðu húsi við Rafstöðvarveg. Ástæðan er sú að æfingarnar minni á hermennsku. Sóley er þó í flokknum sem stóð að árásarstríði gegn Líbýu og notar hvert tækifæri til að hampa morðingjanum Che Guevara. Á skrifstofu flokksins við Suðurgötu hefur hangið uppi mynd af Che. Í fjáröflunarskyni hefur flokkurinn látið framleiða nærboli með mynd af Steingrími J. Sigfússyni í gervi Che. Árni Þór Sigurðsson þingmaður flokksins gengur um með húfu með mynd af böðlinum.
Eigandi líkamsræktarstöðvarinnar bauð Sóleyju Tómasdóttur að mæta á Boot Camp æfingu og kynna sér málið. Sóley svaraði því boði í Vísi í gær:
Ég er búin að prófa Boot Camp, ég gerði það árið 2007. Þannig takk samt, ég er í fínu formi þrátt fyrir að vera ekki hjá þeim.
Já Sóley er búin að vera í Boot Camp. Þegar Sóley Tómasdóttir þarf ekki lengur á hlutunum að halda þurfa aðrir þá ekki heldur.
