élagarnir Gísli Marteinn Baldursson og Egill Helgason hafa sett fram þá kenningu að hægri menn og eftir atvikum frjálshyggjumenn séu á móti hjólreiðum. Egill sannaði kenninguna með sögu af því að á áttunda áratugnum hefðu börn í Vesturbænum eitt sinn hrópað kommúnisti að vinstri manni... sem var á hjóli.

Gísli leiðir kenninguna af því að ýmsir hægri menn hafa gert athugasemd við tal hans um að bíleigendur í Reykjavík séu ómagar á hinu opinbera. Þó má vera ljóst að bíleigendur á höfuðborgarsvæðinu myndu stórhagnast á því að hið opinbera hætti afskiptum af gatnakerfinu en felldi á móti niður sértæka skattheimtu á bíla og eldsneyti. Gísli Marteinn hefur svo sérstakar áhyggjur af því að bílum sé lagt í stæði og yfirskyggja þær jafnvel áhyggjur hans af því að bílarnir séu á hreyfingu með tilheyrandi hávaða, mengun og látum. En er ekki borgarstjórnin hans Gísla í félagi við ríkisstjórn vinstri grænna að útbúa 1600 bílastæði innandyra við tónlistarhúsið? Mun borgarstjórnin svo ekki örugglega setja gjarðabana fyrir allt að tvö reiðhjól á afvikinn stað suðaustan við höllina? Þá geta vinstri grænir haldið landsfund þar þótt fjöldi gesta sem mæta á hjóli tvöfaldist.

Þessi málflutningur er raunar dæmi um sígilt vandamál frjálshyggjumanna. Frjálshyggjumenn eru sagðir andvígir alls kyns hlutum af því að þeir vilja ekki að hið opinbera ráðskist með þá.

Hvað hefur ekki Vefþjóðviljinn fengið mörg bréf frá fulltrúum menningarinnar sem telja það mikinn fjandskap við menningu að Vefþjóðviljinn hafi andæft því - frá 1997 þegar tónlistarhús átti að kosta skattgreiðendur 1.200 milljónir og fram á þennan dag þegar kostnaðurinn stefnir í 30.000 milljónir króna - að skattgreiðendur séu neyddir til að taka þátt í byggingu tónlistarhúss? Sömuleiðis máttu þær örfáu hræður sem andmæltu því fyrir áratug að hæstu bætur í sögu velferðarkerfisins rynnu til hátekjumanna í fæðingarorlofi sitja undir því að vera á móti velferð barna, jafnrétti kynjanna og gott ef ekki kynlífi líka að mati virðulegs rithöfundar.

Franski rithöfundurinn og þingmaðurinn Frédéric Bastiat skrifaði árið 1850 í riti sínu Lögunum:

Egill Helgason hefur gott færi til að átta sig á þessu einmitt núna. Hann er fremur andvígur styrkjum ríkisins til landbúnaðar og fær vafalaust að heyra að hann sé andvígur landbúnaði. Þó ætti að blasa við að svo er ekki.

Senda    Prenta    Slóð   

á óvenjulegi atburður varð í vikunni að forsætisráðherra gekk eins langt og slíkur aðili getur gengið til að hvetja menn til úrsagnar úr kirkjunni. Nefndi ráðherrann sérstaklega að kirkjan væri „í kreppu“ og þar væri mikill vandræðagangur.

Alveg er nú magnað að Jóhanna Sigurðardóttir „hugleiði“ að segja sig úr einhverju af því að þar sé kreppa og vandræðagangur.

Já það er ekki gott ef mikilvægar stofnanir eru markaðar af kreppu og vandræðagangi. Hvar skrá menn sig undan íslensku ríkisstjórninni?

Senda    Prenta    Slóð   

ú er tími sumarleyfanna senn allur. Þeir sem hafa tök á að taka sæmilegt leyfi og kúpla sig frá hversdeginum, finna fljótt hvílík endurnæring slíkt er. Og þó Ísland sé fallegt og þess verði seint notið endanlega, þá getur gott frí í öðru landi hresst menn ákaflega, ef skynsamlega er farið að.

Eitt mikilvægasta hvíldarráð frísins, er að kveikja ekki á tölvu. Fá stutt frí frá vefþrefi. Tveggja til þriggja vikna frí, þar sem ekkert minnir þreyttan huga á leiðinlegustu hluta íslenskrar þjóðmálaumræðu, getur endurnært hvern venjulegan mann og næstum tryggt honum lífsgleði í nokkra daga, eftir að heim er komið og búið er að opna tölvu. En vitaskuld er ekki öll umræða á vefnum til skammar, og myndi vefrit varla kunna við að halda slíku fram af mikilli hörku. Raunar má margt fróðlegt og áhugavert finna á vefnum, eins og nærri má geta þegar hugsað er til þess hvílíkt magn er þar af ólíku efni. En eitt það versta við íslenska stjórnmálaumræðu eru veföskrin, þar sem hrópaðar eru órökstuddar svívirðingar að fólki, aukaatriði eru gerð að aðalatriðum, marghraktar rangfærslur eru fullyrtar, glæpir bornir á nafngreint fólk, hvatt er til ofbeldis og glæpaverka og gerð hróp að þeim sem reyna að ræða mál af yfirvegun. Þetta er iðulega gert undir dulnefnum, og umsjónarmenn vefjanna virðast halda að þeir beri þá ekki ábyrgð á þessum hluta vefja sinna.

Þegar slíkt hefur gengið mánuðum og jafnvel árum saman, telja stjórnvöld kominn skynsamlegan jarðveg fyrir stjórnarskrárbreytingar með hraði, og stjórnarandstaðan þorði ekki að andæfa.

Á íslenskum fjölmiðlum koma reglulega upp æsingamál, þar sem vonlaust virðist að koma skynsemisorði að. Getur þá hvaða bábilja sem er orðið að viðteknum sannindum. Á dögunum var yfirmaður kynferðisbrotadeildar lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu svældur úr starfi, en hann hafði áratuga farsælan feril að baki og undir forystu hans höfðu rannsóknir kynferðisbrota tekið stakkaskiptum. En hann var skyndilega ákærður fyrir hugrenningaglæp og hugsanalögreglan var fljót á stað, en sú lögregla er ótrúlega vökul þegar kemur að öllu því sem tengist kynferðisbrotum. Virðist sem skynsemi og yfirvegun sé jafnan fyrsta fórnarlambið þegar umræða verður um slík mál. Er þess eflaust skammt að bíða að enginn þori að opna munninn um þau, nema til að endursegja það sem þeir treysta að hugsanalögreglan leyfi. Svo skemmtilega vill svo til að í öðrum málum eru þeir í hugsanalögreglunni geysilegir talsmenn tjáningarfrelsis og umburðarlyndis.

Senda    Prenta    Slóð   

ó margt sé lítils virði í svonefndum „bloggheimum“, þá eru þeir ekki alslæmir, eins og næstum mætti segja um „athugasemdir“ sem menn skrifa undir dulnefnum á ýmsa umræðuvefi. Eiður Guðnason, fyrrverandi fréttamaður Ríkisútvarpsins, alþingismaður og ráðherra Alþýðuflokksins og síðast sendiherra, heldur til dæmis úti bloggi sem stundum mætti kalla hrollvekjandi. Þar fjallar Eiður um málfar í fjölmiðlum, einkum netmiðlum og ljósvakamiðlum, en einnig dagblöðum, og eru mörg dæmin með ólíkindum. Stundum hlýtur lesandi Eiðs að velta fyrir sér, hvort fjölmiðlamenn, sem virðast alls ekki þekkja einföldustu reglur málfræði og stafsetningar, séu líklegir til að hafa meira vit á umfjöllunarefnum líðandi stundar. En auðvitað geta allir gert mistök og ósanngjarnt að séu menn dæmdir heildardómi þótt þeir misslái stöku sinnum á lyklaborð í annríki dagsins.

Eiður hlífir pólitískum samherjum ekki fremur en öðrum, í málfarshluta bloggsins. Á dögunum benti hann á þetta:

Í síðasta pistli sagði hann frá frétt um nýjan menntaskóla á Ólafsfirði:

Málfarssíða Eiðs er þakkarverð viðleitni leikmanns til að brýna fjölmiðlamenn til vandvirkni. Margir fjölmiðlamenn hugsa eflaust að þeir séu ekki svo slæmir, að minnsta kosti ekki verri en hinir. Ábendingar Eiðs ættu að verða þeim og öðrum hvatning til að vanda sig, fletta upp í bókum séu þeir ekki vissir, og reyna að forðast innihaldslausa flatneskju froðumálsins.

Senda    Prenta    Slóð   

enningarnótt var haldin í gærdag og lauk í tæka tíð áður en nótt skall á. Lokapunkturinn var flugeldasýning sem fyrr, en undanfarin ár hefur Orkuveita Reykjavíkur verið látin greiða kostnað við hana, til viðbótar við önnur verkefni, svo sem að dæla vatni í Stykkishólmi, reka fjarskiptafyrirtæki í Reykjavík eða undirbúa ræktun á risarækjum.

Að þessu sinni var tilkynnt að skothríðin yrði í boði fjarskiptafyrirtækisins Vodafone, þótt flugeldarnir hafi raunar verið löngu keyptir. Nýr borgarstjóri hafði efnt til umræðu um það brýna álitamál á vefsíðu sinni, og sitt sýnst hverjum.

Samkvæmt ákvörðun nýs borgarstjórnarmeirihluta hafði Orkuveitan raunar staðið í fleiri ákvörðunum. Gjaldskrá skal hækkuð, forstjóri rekinn, nýr ráðinn til bráðabirgða en auglýst eftir þeim þriðja. Ekki þótti hins vegar ástæða til að ræða þau mál við borgarbúa fyrr en eftir að ákvarðanir höfðu verið teknar.

Raunar er það auðvitað skiljanlegt. Slíkar ákvarðanir eiga kjörnir fulltrúar að taka og eru yfirleitt kosnir til þess. Að vísu var einn flokkur víst kosinn í einhverju allt öðru skyni í vor, að minnsta kosti ef marka má álitsgjafa og stjórnmálaskýrendur, en það breytir ekki því að sá flokkur sinnir nú hinum hefðbundnu verkefnum, enda hikaði flokkurinn ekki við að setjast í meirihluta og krefjast þess að oddviti sinn yrði borgarstjóri.

Það hvort skotið skuli upp flugeldum eða ekki, skiptir ekki miklu í rekstri borgarsjóðs, þótt ágætt sé að sú spurning sé rædd. Önnur atriði skipta hins vegar mun meira máli. Reykjavíkurborg innheimtir hátt útsvar af borgarbúum, þótt útsvarið sé ekki lengur í hámarki. Einnig eru innheimtir fasteignaskattar og önnur gjöld. Það skiptir máli hvernig farið er með þessa peninga og hvort ekki megi finna leiðir til þess að taka minna af borgarbúum.

Nú er hart í ári hjá ýmsum og í fréttum birtast oft reiðir stjórnmálamenn og forystumenn hagsmunasamtaka sem hafa uppi stór orð um „vanda heimilanna“. Öll „heimili“ borga skatta. Aukin skattheimta eykur á „vanda heimilanna“. Hún minnkar ráðstöfunarfé fólks og hún dregur úr möguleikum fyrirtækja, minnkar möguleika fyrirtækja til að fjölga starfsfólki og hækka laun, eykur þörf fyrirtækja til að fækka starfsfólki og lækka laun. Borgarfulltrúar, bæjarfulltrúar, alþingismenn og aðrir þeir sem fara með málefni hins opinbera, ættu að leita leiða til að lækka skatta. Frá ríkisstjórninni berast hins vegar nýjar og nýjar tillögur að hækkun skatta, með tilheyrandi byrðum á „heimilin í landinu“ og fyrirtækin.

Vitaskuld leiðir skattheimta og ríkisútgjöld í framhaldi af henni ekki til fullkominnar sóunar. Ríkið skattleggur fjölda fólks og notar peninginn til að byggja brú einhvers staðar. Nokkrir menn fá vinnu við að leggja brúna og brúin styttir einhverja leið. Þetta eru kostirnir, og þá sjá vinstrimenn.

En mörgum sést yfir gallana. Peningurinn sem fór í vinnu mannanna og efnið í brúna, hann var tekinn úr vösum venjulegs fólks. Það fólk fór sjaldnar út að borða, lét ekki gera við bílinn, keypti sér ekki nýja húfu þegar hin týndist í slagveðri á Hringbrautinni. Kalli kokkur missti vinnuna, Beggi bifvélavirki átti einn magran mánuðinn enn og réði ekki við afborgun á húsnæðisláninu, í Húfubúð Henríettu var minna að gera en ella. Kalli, Beggi og Henríetta gengu þungstíg út, en sáu glaðværan vinnuflokk hamast við brúarsmíði og hugsuðu: Já bara ef hið opinbera gerði nú meira svona, þá fengi maður kannski eitthvað að gera.

Senda    Prenta    Slóð   

ndanfarin tvö ár hefur því sífellt verið haldið fram að vinstri grænir hafi ekki átt neinn þátt í hruninu svonefnda. Þetta álit kann þó að breytast þegar menn fá betra ráðrúm til að átta sig á helstu dragbítum á bættan hag Íslendinga á næstu árum.

Þar mun bera hæst gríðarlegar skuldir ríkis og sveitarfélaga. Þær hrannast upp um þessar mundir og hafa gert hvern einasta dag undanfarin tvö ár ef frá er talinn 6. mars síðastliðinn. Ríkissjóður er rekinn með ofboðslegum halla. Ástæðan fyrir þessum hallarekstri er að efnt var til ríkisútgjalda sem tóku mið af tekjum ríkissjóðs í fjármálabólunni. Þegar bólan sprakk og menn hættu að kaupa græjur með 30 - 45% vörugjöldum, tollum  og virðisaukaskatti ofan á það lækkuðu tekjur ríkisins. Vinstri grænir ýttu alla tíð undir þessa útgjaldagleði ríkisins og ömuðust við hverri sparnaðartillögu. Þeir hömuðust einnig gegn öllum skattalækkunum og vildu ætíð hækka skatta, sem hefði aukið ráðstöfunarfé hinna útgjaldaglöðu stjórnmálamanna enn frekar og gert vandann nú stærri en ella.

Vinstri grænir áttu einnig sinn þátt í þeirri stemmningu að menn gætu lifað í vellystingum á loftinu einu saman. Þeir töluðu með lítilsvirðingu um hefðbundna framleiðsluatvinnuvegi og verksmiðjuvinnu en af lotningu um „eitthvað annað“. Helst eitthvað vistvænt föndur, jafnréttisdútl eða álíka skýjaborgir styrktar af hinu opinbera eða þá bönkunum ef svo ólíklega vildi til að einhver stjórnmálamaðurinn væri ekki til í að „taka forystu“, um að eyða annarra manna peningum í málið. Í raun var svipuð stemmning hjá vinstri grænum og bönkunum. Allt var í raun ókeypis og bara einhvern veginn.

Stjórnarandstaða á að veita aðhald. Vinstri grænir brugðust því hlutverki sínu árin fyrir hrunið. Þeir kynntu undir eyðsluseminni og ábyrgðarleysinu. Þeir blésu eins og aðrir flokkar í loftbóluhagkerfið.

Það sem skorti svo sárlega árin fyrir hrunið var aðhald frá hægri. Sjálfstæðisflokkurinn hafði tekið skarpa vinstri beygju undir forystu Geirs H. Haarde og Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur og allt var látið eftir Samfylkingunni þegar hún var fengin til samstarfs vorið 2007. Fjárlögin þá um haustið báru það með sér.

Senda    Prenta    Slóð   

dögunum minntist Vefþjóðviljinn á þær skemmtilegu tilviljanir sem virtust ráða því hversu nákvæmir fréttamenn Ríkisútvarpsins væru þegar þeir segðu frá tiltækjum bandarískra stjórnmálamanna. Þannig sagði Ríkisútvarpið nýlega frá andláti öldungadeildarþingmannsins Robert Byrd, sem sat í deildinni lengur en allir aðrir. Rifjað var upp kjördæmapot hans og aðild hans að þeim óvinsælu samtökum Ku Klux Klan. Aðeins eitt virtist Ríkisútvarpinu ekki eiga erindi við íslenska áheyrendur, en það var fyrir hvaða stjórnmálaflokk Byrd sat í öldungadeildinni til dauðadags. Hann var að sjálfsögðu demókrati.

Skömmu síðar var hins vegar sagt frá stórtíðindum sem þóttu eiga erindi í íslenskar fréttir. Ríkisstjórinn á Hawaii hafði beitt beitt neitunarvaldi gegn nýjum lögum í ríkinu sem hefðu veitt þeim, sem eru í staðfestri samvist með einstaklingi af sama kyni, þau réttindi sem hjónaband veitir. Þessar deilur um hjónabandsskilning á Hawaii eru auðvitað mjög mikilvægt fréttaefni, og nú var sérstaklega tekið fram að illmennið, ríkisstjórinn, væri repúblikani.

Í vikunni sagði Ríkissjónvarpið frá því að Milorad Blagojevich, sem þar til nýlega var ríkisstjóri í Illinois, hefði verið sakfelldur fyrir spillingu. Ætli það hafi þótt eiga erindi í fréttir, úr hvaða flokki hinn sakfelldi ríkisstjóri er? Nei, reyndar var það ekki nefnt einu orði. Þurfa menn þá að velta því lengi fyrir sér hvaðan hann kemur?

Auðvitað er þetta allt tilviljun og smámál, eins og svo margt annað sem stundum er bent á, þegar fréttastofa Ríkisútvarpsins er annars vegar.

Og raunar þarf ekkert að vera alltaf að segja fréttir af bandarískum stjórnmálum. Íslenskir álitsgjafar og fjölmiðlamenn vita hvernig þau eru. Demókratar eru umburðarlyndir mannvinir, öfgalausir og vel menntaðir, en repúblikanar eru fordómafullir, heimskir, stríðsóðir kynþáttahatarar. Þetta geti allir hlutlausir fjölmiðlar Bandaríkjanna staðfest, líklega allir fjölmiðlarnir nema hin hræðilega stöð, Fox News, sem íslenskir fjölmiðlamenn vita að nærist á heift og hatri. Þeir horfa aldrei á slíka viðurstyggð.

Senda    Prenta    Slóð   

yrir nokkru sagði fréttastofa Ríkisútvarpsins frá því að Sjálfboðaliðasveit Ulsters, sem væri einn stærsti skæruliðahópur sambandssinna á Norður-Írlandi, hefði lagt niður vopn, og bætti svo við, og það í fleiri en einum fréttatíma, að sambandssinnar berðust fyrir því að Norður-Írland yrði „áfram hluti af breska lýðveldinu“. Vefþjóðviljinn velti þá fyrir sér hvort fréttastofa íslenska ríkisútvarpsins væri eina fréttastofa veraldar sem réði yfir bæði fréttamanni og vaktstjóra sem væri ókunnugt um að Bretland væri konungdæmi. Smávægilegt mál, segja eflaust flestir.

Í vikunni kom svo nýr fróðleikur frá fagmönnunum í Efstaleiti. Það er „einvaldur“ í Ástralíu. Ástralía lýtur „stjórn bresks einvalds“. Þrisvar í stuttri frétt kemur fram að Stóra-Bretlandi stýrir einvaldur. Og þegar þessi frétt er lesin í samhengi við þá fyrri, þá fer varla milli mála að einvaldurinn sé hinn járnharði forseti breska lýðveldisins, Elísabet Georgsdóttir hershöfðingi.

Vafalaust finnst flestum þetta líka smámál. En þetta eru líka dæmi um fagmennskuna og þekkinguna á fréttastofu Ríkisútvarpsins. Fréttamaður skrifar textann, vaktstjóri eða fréttastjóri les hann yfir og fréttamaður les hann yfir áheyrendum. Enginn þessara gerir athugasemd við að í Bretlandi sé einvaldur. Ekki frekar en nokkur þessara gerði athugasemd við að Bretland væri lýðveldi.

Þetta eru fagmennirnir sem hinn almenni maður treystir á um upplýsingagjöf. Treystir til að vega og meta hvað skuli fara í fréttir, meta hver séu aðalatriði flókinna mála, meta hvaða spurninga skulu spurt og hvaða spurninga ekki. Þetta eru fagmennirnir sem eiga að fræða hina.

Og svo er annað. Auðvitað kom að því að hætt yrði að lesa fréttir af breska lýðveldinu. Rétt eins og fréttin af einvaldinum í Ástralíu hljómaði öðru vísi í síðari fréttatíma. Þá hafði Elísabet afsalað sér einveldi. En engin leiðrétting kom. Ekki orð um að vitlaust hefði verið farið með fyrr um daginn. Börn, unglingar og væntanlegir frambjóðendur til stjórnlagaþings, sem heyrðu í fréttum Ríkisútvarpsins að í Bretlandi ríkti einvaldur, búa nú að þeim fróðleik.

Senda    Prenta    Slóð   

oldugasta verðlagsnefnd landsins fundaði nýlega og rýndi í Excel-skjöl sem starfsmenn Seðlabankans og Hagstofunnar hafa fóðrað. Í kjölfarið tilkynnti peningastefnunefndin svonefnda að leiga á íslenskum krónum yrði lækkuð um 1%. Rökin fyrir lækkuninni voru þau að nú sæi fyrir endann á kreppunni en hingað til hafa verðlagsnefndafræðin gengið út á að hækka verð á peningum í uppsveiflu en lækka það í lægð. Hafa þessi fræði gefið af sér hverja fjármálakreppuna á fæstur annarri án þess að nokkrum stjórnmálamanni komi til hugar að ef til vill væri farsælla að fela öðrum að ákveða verð á þessum mikilvæga varningi.

Sjálfsagt er það þó ekki nema mannlegt að stjórnmálamenn vilji ekki gefa seðlaprentunarvaldið frá sér. Ásamt auknum ríkisútgjöldum er lausgirt peningamálastefna helsta von þeirra sem vilja ná endurkjöri í næstu kosningum. Með því að snarlækka vexti og gefa á garðann úr ríkissjóði má gera alls kyns hópa ánægða. Einu gildir þótt þar með séu heimili og fyrirtæki nörruð út í fjárfestingar sem byggðar eru á sandi. Kreppan kemur ekki fram fyrr en bólan springur og þá eru góðar líkur til þess að kosningar séu um garð gengnar. Og lækningin við kreppunni er auðvitað meira af ríkisafskiptum; auka útgjöld, taka lán, hækka skatta og lækka vexti. Velkomin á byrjunarreit.

Senda    Prenta    Slóð   

ú hafa slökkviliðsmenn gengið of langt. Auðvitað má hafa samúð með þeim í þeirra kjarabaráttu, en þessar aðgerðir þeirra eru úr öllu hófi. Fyrst höfðu þeir uppi fráleitan hræðsluáróður við fólk, sem ætlar að fljúga innanlands, og reyndu að hræða fólk frá því. Næst tóku þeir upp á því að meina fólki með valdi að komast út í flugvélar, þó það hafi keypt farmiða dýrum dómum. Og í gær hertu aðgerðir sínar og slökktu hreinlega eldinn sem kviknað hafði í Tónlistarhúsinu í Reykjavík.

itt það fyrsta sem vinstristjórnin gerði til að slá gjaldborg um heimilin var að hækka bæði virðisaukaskatt og tekjuskatt, auk allra annarra skatta. Virðisaukaskatturinn er nú sá hæsti sem sögur fara af í vetrarbrautinni. Það næsta sem stjórnin gerði svo var að viðurkenna að skattarnir væru orðnir alltof háir með því að bjóða mönnum afslátt af virðisaukaskatti og svo tekjuskatti gegn ákveðinni hegðun. Til að fá þennan afslátt þarf fólk að kaupa menn til að breyta eða bæta hjá sér húsnæði. Það kostar auðvitað að fá afsláttinn. Afslátturinn er með öðrum orðum hugsaður fyrir þá sem eiga fé aflögu til framkvæmda, Hinir sem berjast í bökkum og eiga vart fyrir helstu lífsnauðsynjum eða afborgunum vísitölutengdra lána, sem ríkisstjórnin hefur snarhækkað með álögum á vörur og þjónustu, mega eiga sig.

Flest svona opinber reddingakerfi eiga það sammerkt að gagnast helst örðum en þeim sem þurfa nauðsynlega á aðstoð að halda. Frægast dæmið er fæðingarorlofskerfið sem einkum hátekjufólk hefur notið góðs af. Því betur staddur því hærri bætur, var formúlan sem allir þingmenn nema einn samþykktu á Alþingi vorið 2000. Svo eru menn undrandi á því að ríkissjóður sé gargandi gjaldþrota. Ja, nema þeir sem segja öll vitleysisútgjöldin frjálshyggjunni að kenna.

Senda    Prenta    Slóð